Książki z kwietnia 2021

We wpisie o “biblioterapii” (tu) pisałam, że codziennie czytam choć kilka stron i traktuję ten zwyczaj jako selfcare.

W kwietniu wyszły z tego cztery przeczytane w całości książki i jedna porzucona, ale o tym może innym razem.

Patrzę na tytuły książek, które przeczytałam i mam poczucie, że zafundowałam sobie ciężki czytelniczy miesiąc. Już spieszę z bardziej szczegółowym wyjaśnieniem.

“Rok 1984” George Orwell

Od dłuższego czasu chciałam sięgnać po tę książkę. W końcu się udało. Choć może raczej, w końcu sięgnęłam i przeczytałam.

Początek był dla mnie trudny. Musiałam wgryźć się w język Orwella, wymagała ode mnie też sporego skupienia, ze względu na osoby i wydarzenia opisywane w powieści. Przyznam, że już myślałam, że “Rok 1984” zasili szeregi książek porzuconych. Jednak tak się nie stało.

W miarę czytania, pojawiało się coraz więcej pytań i wątpliwości. Nie wiedziałam już, czy prawdą jest to, co twierdzi bohater czy to, co twierdzi Partia. Chciałam więc dowiedzieć się jak najwięcej o historii Winstona, angsocu, prowadzonej wojnie i Partii. Ale od początku.

Bohaterem powieści jest Winston Smith mieszkający w Londynie w 1984 roku. Londyn zaś jest miejscowością w państwie o nazwie Oceania – jednym z trzech mocarstw powstałych po II Wojnie Światowej. Oceania, Eurazja i Azja Wschodnia to państwa, które na zmianę prowadzą ze sobą wojnę i wchodzą w sojusz. Panujący w Oceanii ustrój to angsoc, czyli skrajna wersja socjalizmu angielskiego. Nad wszystkim, dosłownie, czuwa Wielki Brat, a władzę sprawuje Partia.

To powieść o propagandzie, władzy, szukaniu prawdy i człowieczeństwa. Nie brakuje w niej dreszczyku emocji, konspiracji, obaw.

W “Roku 1984” można zobaczyć świat w krzywym zwierciadle, choć ja miałam nieodparte wrażenie, że to nie zwierciadło jest krzywe, ale świat.

“Rok 1984” to książka uniwersalna, obnażająca wady systemów i ustrojów. Zmusza do myślenia i zweryfikowania własnych postaw. Bardzo się cieszę, że zdecydowałam się w końcu na tę lekturę. Teraz już rozumiem, dlaczego jest to jedna z najważniejszych powieści w historii literatury i absolutnie przyłączam się do tego głosu.

Zdjęcie ze strony empik.com

“Zdażyć przed Panem Bogiem” Hanna Krall

Rozmawiając o tej książce z moim mężem dowiedziałam się, że jest to lektura w liceum. Nie wiem, co prawda, czy nie czytałam jej w szkole, bo akurat nie była w naszym kanonie, czy ominęły mnie te lekcje (nie za często bywałam w szkole). W każdym razie jej nie czytałam.

Przyznam, że mimo niewielkich rozmiarów, była to dla mnie trudna lektura. Nie mogłam skupić się na wątkach, odnaleźć w narracji i do pewnego momentu, nie wiedziałam, o czym czytam.

Jest to jednak bardzo ważna książka, dzięki której możemy po raz kolejny przekonać się, że świat nie jest czarno-biały i wszystko zależy od okoliczności, w jakich się znajdziemy. Osobiście, była to dla mnie kolejna lektura dotykająca tematu wojny, z której płynie lekcja “nie oceniaj”. Świat bez wojny jest zupełnie inny niż ten, w którym toczy się wojna. Decyzje podejmowane wtedy, nie mogą podlegać ocenie z dzisiejszej perspektywy.

Myślę jeszcze o jednej rzeczy. W rozmowach z osobami, które przeżyły wojnę, wybrzmiewa bardzo wyraźnie “nie pytajcie”. Z naszej strony jest chęć zrozumienia, ciekawość (nie wścibskość). Z drugiej, jest rozgrzebywanie ran, poczucie bycia ocenianym i poczucie nieprzystawalności. Tak to rozumiem.

Na koniec jeszcze jedno pytanie, z którym również zetknęłam się nie po raz pierwszy. “Jakie to dziś ma znaczenie?”

Zdjęcie ze strony empik.com

“Czuła Przewodniczka. O kobiecej drodze do siebie”. Natalia de Barbaro

Niezwykle ważna książka. Jedna z tych, o których mówię “MUSISZ ją przeczytać!” Oczywiście, nikt nic nie musi, ale z całą pewnością, po lekturze “Czułej Przewodniczki” świat nie jest już taki sam.

Spodziewałam się typowego psychologiczno-kołczowego poradnika. Z tych, które mówią “zrób to i znajdziesz szczęście! GWARANTUJĘ!” Zamiast tego, dostałam pełną wrażliwości i wyczucia podróż wgłąb siebie i każdej innej kobiety.

Autorka nie zarzuca czytelniczek potokiem psychologicznych pojęć i zwrotów, które dla zwykłego człowieka niewiele znaczą, a jedynie mądrze wyglądają. Nie zwraca się do czytelniczek z góry, z jakiegoś meta poziomu, do którego, być może, przy odrobinie szczęścia i całej kupie samozaparcia (bo przecież chcieć, to móc i wszystko jest kwestią organizacji…) kiedyś, na chwilę się zbliżysz. Ale tylko, żeby poczuć atmosferę chwały, bo przecież autorki nie zdetronizujesz nigdy. W “Czułej Przewodniczce” tego nie ma. Natalia de Barbaro staje na równi z czytelniczką. Trochę tak, jak dorosły, który siada na dywanie z dziećmi i opowiada im historie, w sposób dla nich zrozumiały. Jest równy, bliski i choć bardziej doświadczony, nie wywyższający się z tego powodu.

“Czuła Przewodniczka” to książka spokój, inspiracja, wzruszenie. Celowo stosuję tu formę rzeczowników. Myślę, że każda z nas może tę lekturę rozumieć inaczej, co innego z niej dla siebie wziąć, z czym innym w sobie się skonfrontować. Jednak ta konfrontacja nie powoduje strachu, paraliżu, poczucia gorszości. To raczej dostrzeżenie czegoś w sobie, a zaraz potem poklepanie po ramieniu ze słowami “nie martw się, wszystkie tak mamy”.

“Bezmatek” Mira Marcinów

Usłyszałam, że jeśli podobały mi się “Pestki” Anny Ciarkowskiej, to “Bezmatek” sposoba mi się też, bo to bardzo podobne książki. Po przeczytaniu “Bezmatka”, zupełnie się z tym nie zgadzam.

“Bezmatek” to opowieść o relacji matki i córki, opowiedziana z perspektywy córki. Całość zaczyna się, gdy bohaterka, która jest jednocześnie narratorką, jest małą dziewczynką, kończy się kilka lat po śmierci matki. I właśnie o tym jest ta książka. O umieraniu. O śmierci.

Z jednej strony “Bezmatek” był mi bliski. Akcja dzieje się na Pomorzu Zachodnim. Choć nie znamy nazwy miejscowości, w której mieszkają bohaterki, to bywają one w Koszalinie czy w Mielnie. To było dla mnie wyjątkowe czytelnicze doświadczenie, bo są to moje rodzinne strony. Stąd bliskość.

Z drugiej, lektura “Bezmatka” powodowała ogromne przygnębienie. Czułam się, jakby ktoś zdrapywał mi strupy i posypywał solą. To robił mi, nie tyle temat śmierci, ile umierania. W tej książce, umieranie trwa długo. Długo czytając o umieraniu, długo dotykałam własnego smutku.

Dlaczego nie zgadzam się z porównaniem “Bezmatka” do “Pestek”? “Pestki” Anny Ciarkowskiej są, w moim odczuciu, o tym, co zbudowało bohaterkę. Nie są to pozytywne doświadczenia, zdania, opinie, nazywane właśnie pestkami. Jednak są tym, co bohaterkę tworzy. “Bezmatek” jest o rozkładzie. O tym, co bohaterka traci, z każdym kolejnym wydarzeniem. O tym, co z niej zostaje na sam koniec.

Oczywiście jest to moja opinia i moje odczucie.

Zdjęcie ze strony empik.com

Na teraz to tyle. Do przeczytania w kolejnym wpisie!